Plantaardige glycerine: wat het is, hoe je het herkent en wanneer je het kiest

Leestijd: 3 minuten

Plantaardige glycerine is glycerine die volledig afkomstig is van plantaardige oliën, zoals palmolie, kokosolie of sojaolie, in plaats van van dierlijk vet of aardolieproducten. Het is een heldere, kleurloze vloeistof met een lichtzoete smaak, die veel wordt gebruikt in cosmetica, zeep en voeding. De plantaardige variant is functioneel identiek aan andere soorten glycerine, maar de herkomst maakt een verschil voor wie bewust let op dierlijke ingrediënten of duurzaamheid.

Hoe plantaardige glycerine wordt gemaakt

Glycerine (ook wel glycerol genoemd) ontstaat als bijproduct bij de productie van zeep of biodiesel. Bij het verwerken van plantaardige oliën, zoals kokos- of palmolie, komen vetzuren vrij en blijft glycerine over. Dit proces heet verzeping of transesterificatie. De ruwe glycerine wordt daarna gezuiverd tot een hoge graad van zuiverheid, vaak 99,5% of hoger. Zo verkrijg je een product dat voldoet aan de kwaliteitseisen voor zowel cosmetisch als voedingsgebruik.

Dierlijke glycerine wordt op dezelfde manier gemaakt, maar dan uit dierlijk vet, bijvoorbeeld als restproduct van de vleesindustrie. Aardolieglycerine is synthetisch en wordt uit propeengas geproduceerd. Alle drie varianten zijn chemisch gezien hetzelfde molecuul (E422), maar de plantaardige versie is de enige die geschikt is voor veganisten en vegetariërs.

Glycerine plantaardig herkennen op het etiket

Op een etiket staat glycerine soms vermeld als “glycerol”, “glycerin” of met het E-nummer E422. Dat nummer zegt niets over de herkomst. Je kunt de plantaardige herkomst alleen zeker weten als het product expliciet is gelabeld als “plantaardig”, “vegetable glycerin” of “van plantaardige oorsprong”. Daarnaast zoek je bij voorkeur naar de vermelding “GMO-vrij”, wat betekent dat de gebruikte plantaardige oliën niet genetisch gemodificeerd zijn. Kwaliteitsproducten vermelden ook de zuiverheidsgraad, doorgaans 99,5% tot 99,9%.

Voor cosmetische toepassingen geldt de INCI-naam “Glycerin”, zonder verdere aanduiding van herkomst. Wil je zeker zijn van een plantaardige bron, kies dan merken die dit expliciet communiceren of die een veganistisch keurmerk dragen.

Waar je plantaardige glycerine voor gebruikt

De toepassingen zijn breed. In de cosmetica werkt glycerine als humectant: het trekt vocht aan uit de lucht en houdt dat vast in de huid. Je vindt het daarom in crèmes, lotions, shampoos en lippenbalsem. In zelfgemaakte zeep voegt het zachtheid toe en zorgt het voor een helder eindproduct. Bij hogere concentraties glycerine in een zeeprecept wordt de zeep doorzichtiger.

In de voedingsindustrie dient glycerine (E422) als vochtbehoudend middel, zoetstof en drager voor aroma’s. Je ziet het in energierepen, bakkerijproducten en sommige snoepgoed. Het heeft minder calorieën dan suiker en een lagere glycemische index, al is het geen suikervrij product.

In de e-sigaret wereld wordt plantaardige glycerine (VG, vegetable glycerin) gebruikt als basis voor e-liquid, vanwege de dikke damp die het produceert.

Wanneer plantaardige glycerine de beste keuze is

Als je bewust veganistisch of vegetarisch leeft, is plantaardige glycerine de logische keuze. Dierlijke glycerine is goedkoper, maar voor wie dierlijke producten vermijdt, is dat geen optie. Hetzelfde geldt als je producten maakt die je wilt verkopen als “veganistisch” of die moeten voldoen aan religieuze voedselwetten zoals halal of koosjer, want die vragen ook om een gecertificeerde plantaardige of specifiek goedgekeurde bron.

Let wel op: niet alle plantaardige glycerine is automatisch duurzaam. Een groot deel is afkomstig van palmolie, een gewas dat in verband wordt gebracht met ontbossing. Wil je een milieubewuste keuze maken, zoek dan naar glycerine op basis van kokosolie of zonnebloemolie, of naar producten met een RSPO-certificaat voor verantwoorde palmolieteelt.

Praktische aandachtspunten bij aankoop

• Zuiverheidsgraad: kies voor minimaal 99,5% voor cosmetisch of culinair gebruik. Lagere zuiverheid is geschikt voor technische toepassingen, maar niet voor op de huid of in voeding.
• GMO-vrij: let op deze vermelding als je genetisch gemodificeerde gewassen wilt vermijden.
• Verpakkingsgrootte: glycerine heeft een lange houdbaarheid (doorgaans twee jaar of meer), dus je kunt gerust een grotere hoeveelheid kopen als je het regelmatig gebruikt.
• Gebruik onverdund of verdund: puur glycerine op de huid kan in hoge concentraties vocht juist onttrekken. Verdun het altijd met water of verwerk het in een recept. Een gangbare verhouding in huidverzorging is 2 tot 5% glycerine in het eindproduct.

Plantaardige glycerine is een veelzijdig en veilig ingrediënt voor wie bewust wil kiezen voor een niet-dierlijke bron. Kijk bij aankoop altijd naar de herkomstaanduiding, de zuiverheidsgraad en eventuele certificaten. Dan weet je zeker dat je koopt wat de verpakking belooft.