Last van lactose-intolerantie maar toch willen genieten van kaas? Gelukkig zijn er meer opties dan je misschien denkt. Een goed lactosevrij kaas alternatief hoef je namelijk niet altijd ver te zoeken: veel gewone kaassoorten bevatten van nature nauwelijks lactose, en daarnaast zijn er volwaardige plantaardige alternatieven. In deze gids lees je precies waar je op kunt letten en welke keuzes het beste bij jou passen.
Waarom bevat kaas soms weinig of geen lactose?
Lactose is de melksuiker die van nature in melk zit. Tijdens het kaasmaakproces fermenteren bacteriën de melk. Daarbij zetten ze lactose om in melkzuren. Hoe langer een kaas rijpt, hoe meer lactose er verdwijnt. Bij belegen kaas zijn de melksuikers al grotendeels omgezet in melkzuren. Bij extra belegen, oude en overjarige kaas is het lactosegehalte door het lange rijpingsproces nagenoeg nul.
Dit betekent dat veel mensen met lactose-intolerantie gewone harde kaas prima kunnen verdragen, zonder dat ze een speciaal product hoeven te kopen. Het is dus geen kwestie van “lactosevrij of niets”: de rijpingstijd van de kaas speelt de grootste rol.
Welke kaassoorten zijn van nature lactosevrij?
Harde, lang gerijpte kaassoorten zijn de veiligste keuze. Denk aan:
- Extra belegen kaas
- Oude kaas
- Overjarige kaas
- Boerenkaas met een lange rijpingstijd
Deze kazen bevatten door hun rijpingsproces zo weinig lactose dat ze voor de meeste mensen met lactose-intolerantie geen klachten geven. Zachte, jonge kazen zoals jonge Goudse, kwark, ricotta of roomkaas bevatten juist nog relatief veel lactose. Die kun je beter vermijden of met mate gebruiken.
Speciaal geproduceerde lactosevrije kaas kopen
Naast kazen die van nature weinig lactose bevatten, zijn er ook kazen die speciaal worden geproduceerd als lactosevrij product. Hierbij wordt het enzym lactase toegevoegd, dat de resterende lactose afbreekt. Deze kazen zijn te koop bij gespecialiseerde kaaszaken en soms bij grotere supermarkten.
Een voordeel van deze kazen is dat ook mildere, minder gerijpte varianten lactosevrij kunnen zijn. Zo kun je toch genieten van een zachtere smaak als je niet van pittige oude kaas houdt. Merken als Weydeland worden in dit verband regelmatig genoemd bij gespecialiseerde aanbieders van lactosevrije kaas.
Plantaardige kaasalternatieven: wat zijn je opties?
Wie liever helemaal geen zuivel gebruikt, kan kiezen voor plantaardige kaasalternatieven. Deze zijn gemaakt op basis van ingrediënten zoals cashewnoten, kokosvet, soja of aardappelzetmeel. Ze bevatten geen lactose en zijn ook geschikt voor mensen die veganistisch eten.
Houd rekening met het volgende bij plantaardige alternatieven:
- De smaak verschilt duidelijk van echte kaas. Sommige varianten komen redelijk in de buurt, andere zijn erg mild of hebben een uitgesproken plantaardige smaak.
- Plantaardige kaas smelt anders. Op een pizza of in een warme schotel gedraagt het zich niet altijd hetzelfde als gewone kaas.
- De voedingswaarde is anders. Plantaardige kaas bevat doorgaans minder eiwit en calcium dan gewone kaas. Check het etiket als dit voor jou belangrijk is.
- Er zijn grote kwaliteitsverschillen tussen merken. Het loont om een paar varianten te proberen voor je er een vindt die je lekker vindt.
Praktische checklist: zo kies je het juiste alternatief
- Heb je lichte lactose-intolerantie? Begin met extra belegen of oude kaas. Deze zijn van nature nagenoeg lactosevrij.
- Houd je van zachtere kaas? Zoek naar speciaal geproduceerde lactosevrije varianten bij een kaasspeciaalzaak of online.
- Eet je helemaal geen zuivel? Kies voor een plantaardig alternatief op basis van noten of soja.
- Controleer altijd het etiket. Ook bij kaas die “lactosevrij” lijkt, kan het verstandig zijn om het lactosegehalte te checken, zeker bij zachtere soorten.
- Test kleine hoeveelheden. Iedereen reageert anders op lactose. Wat voor de één werkt, werkt niet per se voor de ander.
Kaas gebruiken in de keuken zonder klachten
Een lactosevrij kaas alternatief werkt in de meeste recepten precies hetzelfde als gewone kaas. Geraspte oude kaas smelt goed op pasta of in een saus. Plantaardige kaas gedraagt zich iets anders bij hitte, maar is prima te gebruiken als topping of in koude gerechten zoals salades en broodbeleg.
Voor sauzen en fondue kun je ook denken aan voedingsgist, ook wel “nutritional yeast” genoemd. Dit is een plantaardig product met een licht nootachtige, kaasachtige smaak. Het bevat geen lactose en is een handige smaakmaker als je minder kaas wilt gebruiken of er helemaal mee wilt stoppen.
Veelgestelde vragen
Kunnen mensen met lactose-intolerantie gewone kaas eten?
Dat hangt af van de kaassoort. Harde, lang gerijpte kazen zoals oude kaas en overjarige kaas bevatten door het rijpingsproces nagenoeg geen lactose meer. De meeste mensen met lactose-intolerantie verdragen deze kazen zonder klachten. Zachte, jonge kazen bevatten nog meer lactose en kunnen wel klachten geven.
Wat is het verschil tussen van nature lactosevrije kaas en speciaal geproduceerde lactosevrije kaas?
Van nature lactosevrije kaas is gewone kaas waarbij de lactose tijdens het rijpingsproces is omgezet in melkzuren. Speciaal geproduceerde lactosevrije kaas wordt gemaakt door het enzym lactase toe te voegen, dat de resterende lactose afbreekt. Dit maakt het ook mogelijk om mildere, minder gerijpte kaassoorten lactosevrij te maken.
Is plantaardige kaas even voedzaam als gewone kaas?
Plantaardige kaas bevat over het algemeen minder eiwit en calcium dan gewone kaas. De voedingswaarden verschillen per merk en per product. Als je kaas als bron van eiwit of calcium gebruikt, is het verstandig om het etiket te checken en eventueel andere voedingsbronnen te kiezen om het verschil op te vangen.
Waar kan ik lactosevrije kaas kopen?
Speciaal geproduceerde lactosevrije kaas is te koop bij kaasspeciaalzaken, online kaas winkels en soms bij grote supermarkten. Van nature lactosevrije kazen zoals oude kaas en extra belegen kaas vind je bij vrijwel elke supermarkt en kaasboer.