Van dakvoorbereiding tot aansluiting op het net: zonnepanelen installeren bestaat uit een vaste reeks stappen die je in de juiste volgorde uitvoert. Of je het zelf doet of een installateur inschakelt, het proces volgt altijd dezelfde logica. In dit artikel zie je precies welke zonnepanelen installeren stappen er zijn, wat elke stap inhoudt en waar je op moet letten.
Wat doe je vóór de installatie?
Voordat er ook maar één paneel op het dak ligt, begint het met een voorstudie. Daarin kijk je naar de staat van je dak, de hellingshoek, de oriëntatie op de zon en hoeveel panelen er passen. Een dak dat op het zuiden gericht is, levert de meeste opbrengst. Maar ook oost-west combinaties werken prima.
Check ook of je een vergunning nodig hebt. In de meeste gevallen in Nederland heb je geen omgevingsvergunning nodig voor zonnepanelen op een schuin dak, maar dit verschilt per gemeente en per situatie. Neem bij twijfel contact op met je gemeente.
Tot slot moet je weten hoeveel stroom je gemiddeld verbruikt. Dat bepaalt het aantal panelen dat je nodig hebt.
Stap voor stap: zo verloopt de installatie
- Stap 1: Montage van de draagstructuur. Op een schuin dak worden eerst dakhaken geplaatst, onder de dakpannen of op golfplaten. Daarop komen de montagerails. Op een plat dak gebruik je een ballastsysteem of borstels die de panelen op de juiste hoek plaatsen. De draagstructuur zorgt voor een stabiele en waterdichte basis.
- Stap 2: Zonnepanelen bevestigen op de rails. De panelen worden met klemmen op de rails geschoven en vastgezet. Middelste panelen krijgen tussenklemmen, de panelen aan het einde van een rij krijgen eindklemmen. Zorg dat de panelen stevig zitten en nergens wringen.
- Stap 3: Bekabeling aansluiten. Elk zonnepaneel heeft een plus- en een minkabel. De panelen worden in serie geschakeld tot een zogenoemde string. Installeer de rode kabel (plus) en de zwarte kabel (min) van de omvormer naar het eerste paneel, en terug van het laatste paneel naar de omvormer. Gebruik hiervoor speciale solarkabel en MC4-connectoren.
- Stap 4: Omvormer plaatsen. De omvormer zet de gelijkstroom van de panelen om naar wisselstroom die je in huis kunt gebruiken. De omvormer hangt je bij voorkeur op een droge, koele en schaduwrijke plek, zoals een schuur of garage. Hoe koeler de omvormer blijft, hoe beter hij werkt.
- Stap 5: Aansluiting op de meterkast. De wisselstroom van de omvormer gaat naar de meterkast. Dit onderdeel moet een erkend elektricien uitvoeren. Zelf rommelen aan de meterkast is gevaarlijk en mag wettelijk niet zonder de juiste papieren.
- Stap 6: Aanmelden bij de netbeheerder. Na de installatie meld je de zonnepanelen aan bij je netbeheerder. Die past de aansluiting aan zodat teruglevering van stroom aan het net mogelijk is. Dit is verplicht en gratis.
Mag je zelf zonnepanelen installeren?
De montage op het dak, zoals het plaatsen van de rails en het bevestigen van de panelen, mag je in principe zelf doen als je handig bent en de juiste materialen gebruikt. Ook de bekabeling tussen de panelen en de omvormer kun je zelf aansluiten via de MC4-connectoren.
De aansluiting van de omvormer op de meterkast moet echter worden uitgevoerd door een erkend installateur. Dit is wettelijk bepaald en ook verstandig: een fout in de meterkast kan brand veroorzaken of gevaarlijke situaties opleveren. Sommige energieleveranciers en verzekeraars stellen dit ook als eis voor garantie en dekking.
Welke materialen heb je nodig?
Voor een complete installatie heb je de volgende onderdelen nodig:
- Zonnepanelen
- Dakhaken en montagerails (of ballastsysteem voor een plat dak)
- Klemmen voor de panelen
- Solarkabel (rood en zwart) en MC4-connectoren
- Een omvormer (string-omvormer of micro-omvormers per paneel)
- Bedrading voor de aansluiting op de meterkast
Koop bij voorkeur een compleet doe-het-zelf pakket als je zelf aan de slag gaat. Daarin zitten alle onderdelen die bij elkaar passen, wat fouten voorkomt.
Hoe lang duurt de installatie?
Een professionele installateur plaatst een gemiddeld systeem van acht tot twaalf panelen in één dag. Als je het zelf doet, reken dan op twee tot drie dagen, zeker als het je eerste keer is. Werk nooit alleen op het dak en gebruik altijd goed valbeveiliging.
Na de installatie: wat nog?
Zodra alles aangesloten is en de netbeheerder de aansluiting heeft bevestigd, kun je de omvormer inschakelen. Via een app of display op de omvormer zie je hoeveel stroom je panelen produceren. Controleer de eerste dagen of de opbrengst klopt met de verwachting.
Zonnepanelen hebben weinig onderhoud nodig. Regen reinigt de panelen grotendeels vanzelf. Controleer de panelen en bevestigingen wel eens per jaar visueel, bijvoorbeeld na een storm.
Veelgestelde vragen
Moet ik een vergunning aanvragen voor het installeren van zonnepanelen?
In de meeste gevallen heb je in Nederland geen vergunning nodig voor zonnepanelen op een schuin dak. Uitzonderingen zijn er bij monumentale panden of bepaalde bestemmingsplannen. Controleer dit altijd bij je gemeente voordat je begint.
Wat is het verschil tussen een string-omvormer en een micro-omvormer?
Een string-omvormer zet de opbrengst van alle panelen tegelijk om. Bij schaduw op één paneel kan dat de opbrengst van de hele string verlagen. Micro-omvormers werken per paneel afzonderlijk, waardoor schaduw minder invloed heeft. Micro-omvormers zijn doorgaans duurder, maar geven meer controle per paneel.
Kan ik de zonnepanelen ook op een plat dak plaatsen?
Ja, zonnepanelen op een plat dak zijn goed mogelijk. Je gebruikt dan een ballastsysteem dat de panelen op een schuine hoek plaatst zonder dat je het dak hoeft te doorboren. Een hellingshoek van rond de 10 tot 15 graden is op een plat dak gebruikelijk en zorgt ook voor zelfreiniging door regen.
Hoe meld ik mijn zonnepanelen aan bij de netbeheerder?
Na de installatie meld je het systeem aan via de website van je netbeheerder. Dat doe je met gegevens zoals het aantal panelen, het vermogen van de omvormer en de datum van installatie. De netbeheerder past daarna je aansluiting aan voor teruglevering. Dit is gratis en verplicht.